Hakan Kaplan 
Bilim kurgu dünyasını aratmayan bir gelişme yaşandı. 85 yıllık tarihi bir yapı, son anda yıkılmaktan kurtulmak için inovatif bir teknolojiyle hayata döndürüldü. 200 robotik bacak, 7 bin tonluk betonu taşıyarak bu bina için 18 gün boyunca adım attı. Hakan Kaplan, 11 Nisan 2026.
Çin, hızlı modernleşme sürecinde tarihi yapıları ya yok etmekte ya da yenilikçi yöntemlerle korumakta. Şanghay’daki 7 bin 600 tonluk Lagena İlkokulu, “yürüyen makine” olarak adlandırılan robotik bacakları sayesinde 62 metre uzaklıktaki yeni adresine taşındı. 1935 yılında inşa edilen okul binası, bölgedeki yeni bir ofis kompleksi inşası için yıkılmak yerine, taşınarak kurtarıldı. Projenin baş teknik sorumlusu Lan Wuji, bu süreci “binanın ayağa kalkıp yürüyebilmesi için ona koltuk değneği vermek” olarak tanımlıyor.
ROBOTİK BACAKLAR İŞ BAŞINDA
Taşınma işlemi için geleneksel raylı sistemler yerine, insan yürüyüşünü taklit eden 200 hareketli destek kullanıldı. Binanın altına yerleştirilen bu destekler, iki gruba ayrılarak sırayla hareket etti. Üzerlerindeki sensörler sayesinde bina dengede kalırken, büyük yapı her seferinde küçük ama kararlı adımlarla hareket etti. 18 gün süren titiz bir çalışma sonucunda, beş katlı bina 21 derece döndürülerek 62 metre uzaklıktaki yeni konumuna yerleştirildi.
Son yıllarda yükselen mimari miras bilinci, hükümeti ve mühendisleri yaratıcı çözümler bulmaya zorladı. Kültür Devrimi döneminde “eskiyi yok etme” anlayışıyla başlatılan yıkımlar, şimdi miras koruma yasaları ile değişti. Proje sorumlusu Lan Wuji, “Yer değiştirme ilk tercihlerimiz arasında değil ama yıkımdan çok daha iyi bir seçenek,” diyerek sürecin zorluğuna dikkat çekti.
Daha önce Şanghay Konser Salonu gibi yapılar raylar üzerinde kaydırılarak taşınmıştı, ancak Lagena İlkokulu’nun özel “T” şekli, geleneksel yöntemlerin binanın dengesini bozma riskini artırıyordu. Binanın sadece düz gitmesi değil, aynı zamanda kavis çizerek dönmesi gerekiyordu. Kesin maliyetler verilmese de Lan Wuji, bir binayı yıkıp yeniden inşa etmenin, onu taşımaktan daha pahalı ve kültürel olarak daha maliyetli olduğunu ifade ediyor.
15 Ekim’de taşınma işlemi tamamlanan 85 yıllık bina, artık sadece bir okul değil, aynı zamanda Şanghay’ın zengin tarihini yansıtan bir kültürel miras ve eğitim merkezi olarak hizmet verecek. Bu başarılı operasyon, Çin genelindeki diğer koruma projeleri için de “uygulanabilir bir model” olarak değerlendiriliyor.
